Keşkeklik Buğday Nasıl Haşlanır? (Ve Neden Keşkek Kimine Göre Kutsaldır, Kimine Göre Düşkün?)
Bundan tam 28 yıl önce İzmir’de, bir sokak arasında, annemle birlikte tencereye keşkeklik buğdayı koyarken bir şey fark ettim: Keşkek, sadece bir yemek değil, bir kültür. Ne zaman keşkek yapsak, her defasında birkaç saat boyunca sadece buğdayı değil, geçmişi, hatıraları da pişiriyoruz. Ama gelin görün ki, bazı insanlar keşkeklik buğdayın haşlanışını çok basit bir iş olarak görüp, bunu görgüsüzce, sanki her şeyin hemen bir araya geldiği hızlı bir tarif gibi sunuyorlar. Keşkeklik buğdayın haşlanması, sıradan bir işlemi değil, bir yaşam tarzı olmalı. Tabii, bunu düşünen insanlar pek fazla değil.
Keşkeklik Buğdayı Neden Herkesin Hoşuna Gitmez?
Öncelikle şunu netleştirelim: Keşkeklik buğdayı, kıtlık ve yoksulluk dönemlerinin belki de en anlamlı simgelerinden biridir. Üzerinde gereksiz soslar, “her yemeğe uyan” garnitürler, tereyağlı o, şekerli bu, “bugünün trendi” diye sunulan malzemelerle yapılan keşkek, tüm o tarihî kokusunu kaybeder. Keşkek, ne kadar basit olsa da içinde bir kültür barındırır; insanlar, sadece yemeği değil, o yemeğin içinde şekil alan geçmişin derinliğini de anlamalıdır. Bu yüzden, sadece haşlamakla iş bitmez.
Keşkeklik Buğday Nasıl Haşlanır? Basit Bir Prosedür, Ama Derin Anlamlar
Keşkeklik buğday haşlamak, aslında basit ama çoğu zaman yanlış yapılan bir iştir. Yani yanlış diyorum çünkü doğru yöntemini bilenlerin sayısı her geçen gün azalıyor. Bizim için keşkeklik buğdayın haşlanması, anca zamanla yapılacak bir sanat. Anlattığım tarifin basitliğine aldanmayın; burada işler yalnızca mutfakta olmuyor.
1. Keşkeklik Buğdayı Seçmek
Öncelikle, keşkeklik buğdayı seçmek de bir iştir. Kimileri şehirlere ithal edilmiş “keşkeklik buğdayı” bulur ve kendini üstün görür. Oysa ki gerçek keşkek, yerel üreticiden alınmalıdır. Çünkü keşkeklik buğdayı, sadece şekliyle değil, toprakla olan bağlarıyla da farklılık gösterir. Kendi toprağını, kendi buğdayını kullanmayan birinin yaptığı keşkek ne kadar lezzetli olabilir ki?
2. Keşkeklik Buğdayın Suyu
Keşkeklik buğdayı haşlamadan önce onu suya koymak gerekiyor. Ancak dikkat! Buğdaya ne kadar su koyarsanız koyun, doğru orantı her zaman gereklidir. Fazla su, yemeğin tadını yok eder. “Bunu biraz suyla haşladım, biraz da kaynar su ilave ettim, oh ne güzel oldu!” diyenlere kulak asmayın. Haşlama sürecindeki dikkat, şeflerin en çok göz ardı ettiği unsurdur. Fazla su, fazla buğdayın tadını bastırır.
3. Haşlama Süresi
Keşkeklik buğdayın haşlanma süresi de çok önemli. Çok kısa sürede pişerse, buğdayın içindeki o kıvamlı, bazen de biraz “dişe gelir” sertlik kaybolur. Eğer fazla uzun süre haşlanırsa, keşkek ciddiyetini kaybeder, lapa haline gelir. Ama nedir o kıvam? Neyin doğru olduğunu kim bilebilir? Belki de doğru değil, belki de sadece geleneksel bir köşe yazısının tutmuş eski tarifidir.
Keşkeklik Buğday Haşlanmasında Efsane Yöntemler ve Komik Hatalar
Burada size bir tüyo vereyim, ama dikkat! Bu bilgi, şef olmanıza değil, sadece doğru bir keyif yapmanıza yardımcı olur. Keşkeklik buğdayı haşladıktan sonra, içine tuz eklemeyi unutmayın! Ancak tuz meselesi de fazlasıyla tartışılan bir konu. Kimisi “tuz ekleme, keşkek tadını alır,” diyor. Kimisi ise “keşkekte tuz, o kadar da abartılacak bir şey değil,” diyor. İki tarafın da doğru olduğunu söyleyemem. Fakat bana sorarsanız, tuzun yeri gayet bellidir. Keşkek de tuz, başka her şeyde olduğu gibi, hayatın tadıdır. Ancak çok da abartmamak lazım.
Keşkeklik Buğdayın Haşlanmasındaki Güçlü Yönler
Keşkeklik buğdayın haşlanması, aslında her anlamda güçlü bir yön taşır. Çünkü keşkek, yalnızca bir yemek değil; dayanışmanın, paylaşmanın, belki de “büyüklerimizle” yeniden bağlantı kurmanın bir aracı olmalı. En basit haliyle, keşkeklik buğdayı, kalbini de büyütmek isteyenlerin yemeğidir. O kadar basit bir yemek ki, ama bir o kadar da derin. Mesela, kışın soğuk akşamlarında aileyle yapılan keşkek sohbetleri, o buğdayların haşlanması, pişmesi… Ne kadar basit, değil mi? Ama o kadar güzel ki!
Keşkeklik Buğdayın Haşlanmasındaki Zayıf Yönler
Tabii, buğdayı haşlamanın birkaç zayıf yönü de yok değil. Özellikle zaman konusunda. Herkesin o kadar vakti yok. Yavaş pişen buğdayın sabrı ise, bazı insanları delirtebilir. Hangi modern insan, sabah işe gitmeden önce birkaç saatini bir buğdayın haşlanması için ayırabilir? Kimse. Bu yüzden bu yemek, günümüzün hızlı temposuyla pek de uyumlu değil. Ama burada bence asıl mesele, her şeyin hızla yapılmasının doğru olup olmadığı. Kişisel olarak, bu kadar hızlı yaşayan bir dünyada, keşkek gibi yavaş pişen bir yemeği insanlara hatırlatmanın çok değerli olduğunu düşünüyorum. Her şeyin hemen hazır olması gerektiği düşüncesi, aslında bir tür içsel boşluk değil midir?
Sonuç: Keşkeklik Buğdayı Gerçekten Anlamını Kaybetti mi?
Sonuçta, keşkeklik buğdayın haşlanması basit bir işlem olsa da, buğdayın hayatımıza kattığı derinliği, samimiyeti, geçmişi unutmamalıyız. Tüm bu soğanlı, sarmısaklı, tereyağlı versiyonlar, keşkek olmaktan çıkar, sıradan yemeklere dönüşür. O yüzden, “keşkeklik buğdayı nasıl haşlanır?” sorusuna yanıt verirken, basit tarifleri değil, kültürü göz önünde bulundurarak bir yemek hazırlamak gerektiğini vurgulamak istiyorum. Yavaş pişen, sabır gerektiren, içine her birimizin geçmişinden bir şeyler koyabileceği bir yemek keşkek. O yüzden, kendinizi bu yavaş dünyaya bırakın. Belki de bu, şu an hayatımızda kaybolan en değerli şeydir: Sabır.
Keşkeklik Buğdayı Tartışılmaya Değer Bir Konu mu?
Keşkeklik buğdayı haşlamak, sadece bir yemek tarifi değil, kültürel bir mesele. Hızlı yemek dünyasında yerini bulamayan, bir yandan da geleneksel olmayı zorlayan bir yemek. Ancak modern dünyadaki fast-food akımına karşı bu kadar köklü bir geleneği savunmak, elbette kolay değil. Keşkeklik buğdayı hakkında ne düşünüyorsunuz? Gerçekten de eski gelenekler hala yerini bulmalı mı? Yoksa modern dünyada, hızla yemek hazırlamak her şeyin önünde mi?